articles
CVM / Istorija
Istorija Centara za Vazduhoplovno Modelarstvo


Centar za Vazduhoplovno Modelarstvo, Beograd je Osnovan 15. februara ( na Sretenje) 1951. godine kao „Institut za Vazduhoplovno Modelarstvo“ IVM u vidu posebne organizacije Vazduhoplovnog Saveza Jugoslavije.

Nastao je iz potreba VSJ (Vazduhoplovnog Saveza Jugoslavije) i tadašnje JNA (Jugoslovenske narodne Armije), kao organizacija tehničko-materijalne podrške.

Sedište se, kao i danas, nalazi u Timočkoj 18 na Vračaru.

Institu za Vazduhoplovno Modelarstvo je nastao transformacijom Savezne Vazduhoplovne modelarske škole koja se nalazila u Rumi ( Odluka Saveznog odbora Vazduhoplovnog Saveza Jugoslavije Br 1234 od 19. marta 1951 godine kada IVM zvanično počinje sa radom)


Koncept osnivanja i postojanja IVM-a je baziran na:

  • Istraživačku delatnost (istrživanje principa aerodinamike malih brzina, primena novih materijala, unapređenje modelarstva i vazduhoplovstva uopšte, za potrebe VSJ-a i JNA-a)
  • Materijalna Baza (za potrebe VSJ, JNA modelarskih sekcija klubova i organizacja tehičke kulture kao i filmske industrije)
  • Razvoj i popularizacija modelarstva kod mladih (projektovanje didatktičkih komleta, izrada i prilagođavanje početničkih komleta za različite uzraste)
  • Izrada modela, delova, motora za potreba raketnog i vazduhoplovnog modelarstva.
  • Izrada nastavnih učila za različite obrazovne delatnosti

 

Tokom postojanja IVM je doprineo razvoju i ostalih grana tehnike posebno elektronike. Postao je mesto koje unapređuje i stvara stručnjake u vzduhoplovnoj i drugim tehničkim industrijama.




1957. godine dolazi do promene organizacone strukture i pravne forme instituta, kada se končno definiše pravni položaj IVM-a. Odlukom izvršnog odobra VSJ-a nastaje IVM postaje CVM – Centar za Vazduhoplovno Modelarstvo sa sedištem u Timočkoj 18 Beograd, sa zadatkom unapređenje tehničkog obrazovanja i modelarstva, kao i nabavka i proizvodnja potrebnih sredstava za vazduhoplovno tehničku aktivnost.

Misija i Ciljevi CVM-a su koncipirani na onovu IVM-a sa posebnom pažnjom na unapređenje modelarstva i tehničke kulture kod mladih.




Angažovanja CVM-a u sistemu odbrane

 

Centar za Vazduhoplovno Modelarstvo je imao veliki broj strateških projekata sa JNA (Jugoslovenska Narodna Armija) i VTI (Vojno Tehnički Institut) , posebno u konstruisanju i proizvodnjni prve bespilotne letelice na prostoru bivše Jugoslavije za potrebe protiavionske odbrane kao vrsta učila. To su bili hrabri pionirski koraci na polju razvoja bespilotnih letelica i radioupravljanih sistema.



1961 godine je započeo razvoj bespilotne radio upravljane letelice za obuku poslužioca protivavionskog oruđa. Nakon par godina ispitivanja stvorena je RVMA M-2 ( radio vođena maketa aviona M-2) koju je uspojila tadašnja JNA (Jugoslovenska Narodna Armija) kao standardno sredstvo za obuku vojnika u praćenju, nišanjenju i gađanju ciljeva u vazduhu. Raslo je interesovanje za ovo relativno jeftino sredstvo, koje ostvaruje sve faze leta aviona, ali uz daleko manje troškove, veću sigurnost i jednostavno rukovanje.

Rezultat ideje CVM bespilotne letelice je isporuka M-2 mnogim nesvrstanim zemljama

(Zambija, Abu Dabi, Tunis, Libija, Bangladeš).

RVMA M-2 je tadašnju Jugoslaviju postavio u grupu malobrojnih zemalja koje su imale i razvijale sopstvene bespilotne letelice.

1979 poleće nova usavršena verzija RVMA M-2C koja nadmašuje predhodnika M-2M i mnoge druge letelice nekih zemalja te klase.

Za pojmove tog doba M-2C je bila revolucionarno rešenje bzpilotne letelice tog doba.

Meta M-2C dostiže brzinu od 330 km/čas, poleće uz pomoć katapulta, sleće na teren veličine teniskog igrališta i moglaje da nosi do 5 kilograma korisnog tereta sa namenom osmatranja iz vazduha, da vuče metu – rukavac za obuku u gađanju bojevom municijom. Posedovala je uređaj za registrovanje podataka o letu itd.

 

1967 Cvm proizvodi uređaje kalibrisanje, podešavanje nišanskih uređaja kod borbenih aviona i helikoptera.






Doprinos CVM-a Tehničkom obrazovanju

 

1962 godne izvršena je promena u organizaciji preduzeća i proširena delatnost na razvoj svih segmenata tehničkog obrazovanja i nastavnih učila za osnovne škole.

Reforma obrazovanja otvorila je potrebu za nastavnim sredstvima i učilima za predmete fizike, hemije i tehničkog obrazovanja osnovnih škola. CVM konstruiše komplete za tehničko obrazovanje sa tada novom, didaktičkom primenom za predviđene uzraste.

Definiše nove standarde u pogledu tehničkog obrazovanja gde se primenom raznih materijala unapređuje tehnička sposobnost i znanje mladih.

Pokreće izdavačku delatnost, dodatno obrazovanje nastavnog kadra na polju inovatihnih konstruktivnih rešenja, kao i metode lakšeg upoznavanja mladih sa svetom tehnike.

Sa ciljem unapređenja i omasovljavanja tehnike, modelarstva, poznavanje saobraćaja kod mladih zajedno sa Narodnom Tehnikom Jugoslavije pokreće osnivanje klubova mladih tehničara na prostoru bivše Jugosalavije.

CVM brzo postaje materijalna i intelektualna baza za razvoj tehničke kulture i modelarstva Jugoslavije do njenog raspada.






CVM – maketarstvo

 

1955 godine CVM počinje sa veliki projekat gradnje maketa aviona za potrebe Muzeja Jugoslovneskog Ratnog Vazduhoplovstva u razmeri 1:20. Od 1969 uspešno sarađuje sa brojonim tehničkim muzejima, posebno sa Tehničkim Muzejom u Zagrebu na projektima gradnje maketa svemirskih letelica.



Model prvog veštačkog satelita SPUTNIK – l
Izrađen u prirodnoj veličini u Centru za Vazduhoplovno modelarstvo 1970 godine.
Dimenzije sa izvučenim antenama 320h300h320 cm

03


Model prvog američkog satelita u prirodnoj veličini Eksproler-1
izađen u Centru za Vazduhoplovno modelarstvo 1970 godine.
Dimenzije sa izvučenim antenama 200h200h200 cm

01
Model rakete nosača Vostok izađen u Centru za Vazduhoplovno modelarstvo 1970 godine.
Dimenzije : 190h50h50 cm


02

Od 1955 do 1983 CVM je izgradio veliki broj maketa i modela. 
Reparirao veliki broj vazduhoplova koji su ušli u stalnu postavku mnogih muzeja tadašnje SFRJ.
 

 


Doprinos Modelarstvu

 

Teško je izmeriti ogroman doprinos CVM-a u Srpskom, odnosno Jugoslovenskom modelarstvu.

Već od 1954 godine počinje ispitivanje prototipa i proizvodnja AERO motora (Aero -150 od 1,5 cm³; Aero-50 od 0,5 cm³; Aero-250 od 2,5 cm³ ; Aero 500 od 5 cm³ u kombiniciji sa dizel ili stalno tinjajućom svećicom. Izgradnja prototipa praskavo mlaznog motora Furer. Od osnivanja CVM je orijentisan razvoju modelarstva kod mladih, rezultat toga je ponuda sa velikog broja komleta raznih kategorija prilagođenih FAI standardu. Tokom postojanja CVM je uložio svoje intelektualne i materijalne kapacitete u razvoj modelarskog sporta u SFRJ, kroz seminare i prezentacije obučava se veliki broj nastavnika tehničkog obrazovanja kako bi modelarstvo bilo što dostupnije u školama. Pokreće inicijativu za takmičenje mladih u modelarstvu, za razne modelarske smotre itd.





Nagrade i priznanja

 

Rezultat dugogodišnjeg uspešnog poslovanja su brojna priznanja i nagrade pomenućemo značajnije.

 

  • Diploma časti FAI ( svetska vazduhoplovna federacija) za uspešan razvoj i unapređenje vazduhoplovnog sporta kod mladih.
  • Zlatna značka VSJ (vazduhoplovni savez Jugoslavije)
  • Ordenom zasluga za narod sa srebrnom zvezdom ( predsednoštvo SFRJ)
  • Zlatna plaketa narodne tehnike Jugoslavije
  • Zlatna plaketa saveza za naučno-tehničko obrazovanje maldih SFRJ
  • Brojne zahvalnice i priznanja od raznih strukovnih organizacija.